covidregels voor Kerst op Madeira: verwarring alom.

covid-regels voor Kerst. veel manifestaties gecancelled.

Update 30 december 2020 over de regels voor het kijken naar het spectaculaire vuurwerk in Funchal met oud en nieuw. Als je dit artikel al hebt gelezen, spring dan hier direct naar de update.

Vorige week woensdag 25 november heeft de regionale regering van Madeira extra covidmaatregelen uitgevaardigd voor de komende weken. De covidregels voor kerst komen bovenop de regels die al van kracht waren. Hoe dan ook, de extra regels kwamen niet als een grote verrassing. Met iets meer dan 200 gevallen gaat het nu helemaal niet goed. In plaats van dat de bezoekers uit het buitenland nieuwe ketens van virusoverdracht binnenbrengen, zijn het de lokale ketens waar we ons zorgen over moeten maken. Hoewel er terecht extra regels komen zien we dat deze niet goed doordacht zijn. Er zal beslist het nodige veranderen en dit artikel zal regelmatig geüpdate worden. Abonneer je als je een seintje wilt krijgen bij updates of nieuwe artikelen.

denkfout

Het begon allemaal met één grote denkfout. Voorheen waren mensen die naar het vasteland van Portugal – of naar het buitenland – gingen voor een periode van minder dan 72 uur bij terugkeer op Madeira vrijgesteld van tests. Dit leek niet helemaal onlogisch. Als je als bezoeker naar Madeira reist, ben je ook vrijgesteld als je een negatief testresultaat voor covid-19 hebt dat niet ouder is dan diezelfde 72 uur.

gelijkheid

Het is duidelijk dat de autoriteiten vonden dat ze op dit niveau gelijkheid moesten creëren. Gezien het feit dat er op dat moment geen lokale besmettingsketens waren, kon je ervan uitgaan dat iedereen die voor zo’n kort verblijf van het eiland vertrok covidvrij was bij vertrek. En dat ze bij terugkeer geen groter risico lopen dan anderen die 72 uur lang vrij rond hebben gelopen nadat hun test was afgenomen.

Wat ze niet hadden bedacht was dat veel mensen die naar het continent gingen voor een kort verblijf jongeren waren die meededen aan sporttoernooien. Jongeren denken sowieso al dat ze onsterfelijk zijn (dachten wij vroeger ook toch ? !). En omdat de meeste jongeren nauwelijks last hebben van het coronavirus als ze het krijgen, maken ze zich er ook niet druk over. Dus wat doen ze? Lekker sporten in grote groepen, veel aanraken en lekker uithijgen in de kleedkamer. En wat krijg je dan? Juist! Dit was nou net de oorzaak van de eerste lokale besmettingsketen op het eiland.

studenten

Omdat de meeste van deze jongeren nog op school zitten, of anders op de universiteit, zagen we het aantal lokale besmettingen exploderen. Scholen werden gesloten omdat een paar leerlingen besmet waren, maar natuurlijk te laat omdat ze intussen anderen al besmet hadden. De leerlingen hebben hun ouders en broers en zussen besmet, en natuurlijk ook de nodige ze hun leraren. Ook een aantal artsen en verpleegkundigen is al geïnfecteerd. Missschien wel omdat ze sportblessures behandelden. Daar zullen we wel nooit achter komen.

Geen wonder dat de gezondheidsautoriteiten extra maatregelen wilden nemen om te voorkomen dat de besmettingen op het eiland uit de hand lopen. Ze hadden de scholen kunnen – misschien zelfs moeten – sluiten, maar dat hebben ze niet gedaan. In plaats daarvan werden een aantal extra covid-regels aangekondigd, waarvan sommige me echt de wenkbrauwen doen fronsen.

toeristen en bezoekers

Voor toeristen en bezoekers is er niet veel veranderd. Je krijgt nog steeds een test bij aankomst als je niet al een negatief testresultaat op zak hebt. En je moet je nog steeds registreren bij madeirasafe.com en alle bestaande regels volgen die ik hier al in een eerder artikel heb uitgelegd. Maar je kunt nog steeds uit eten gaan. En je kunt nog steeds naar de kroeg voor een lekkere poncha. Wel je masker op als je beweegt. Het verschil zit hem in de maatregelen voor bewoners en terugkerende emigranten.

extra regels voor ingezetenen en emigranten

Inwoners of migranten die terugkeren naar het eiland moeten voortaan twee PCR-tests ondergaan. Een bij aankomst, en nog een 5 tot 7 dagen na aankomst. In de tussentijd moeten ze zichzelf isoleren. Met veel vrienden die in de categorie bewoners vallen en omdat we veel mensen kennen met kinderen die geëmigreerd zijn en met Kerstmis naar hun familie thuis willen, kan ik me heel goed voorstellen dat dit niet leuk is. Wat ik me ook kan voorstellen is dat mensen zich afvragen of dit allemaal wel klopt.

paf

Een van mijn vrienden is net terug uit Duitsland. Ik heb hem vandaag gebeld, om te zien of hij iets nodig had. Want hij is een inwoner en moet zichzelf isoleren. Hij had op dit moment geukkig alles in huis. Maar hij heeft me wel verteld wat er op het vliegveld is gebeurd waar hij de test moest ondergaan. Hij stelde de voor de hand liggende vraag: waar en wanneer en door wie wordt de tweede covid-19 test afgenomen? Je kunt je voorstellen dat hij een paf stond toen ze zeiden dat ze dat niet wisten. Hij kreeg een stukje papier met drie telefoonnummers die erop gekrabbeld waren.

Oplettende lezers zullen de nummers herkennen. Het zijn de nummers van de luchthaven-dienst van IASaúde. Nummers die ze meestal gewoon niet opnemen zoals we hebben gehoord van verschillende toeristen die (veel) langer dan 12 uur moesten wachten op hun testresultaten. Het moet niet gekker worden. Ik ben in de pen geklommen om een lange e-mail te schrijven naar het ministerie van toerisme. Ze lijken daar in te dutten. De website die ze runnen heeft de nieuwe kerstregels nog niet eens toegevoegd. Tijd om ze wakker te maken. Wanneer (of liever gezegd indien) ik een antwoord krijg zal ik het hier melden.

covidregels voor kerst: de infrastructuur is niet op orde
De nummers van de IASaude op de luchthaven. Ze worden maar zelden opgenomen.

ongelijkheid

Wat ook vreemd is, is de 5 tot 7 marge die ze aangeven voor de tweede test. Dus willekeurig beslissen ze of je 5, 6 of 7 dagen in de ‘gevangenis’ moet zitten. Ik vind dit niet alleen belachelijk, maar het creëert ook ongelijkheid waarvoor geen wettelijke basis bestaat. Nu we het er toch over hebben, er is ook nog de kwestie van de juridische ongelijkheid die deze maatregelen creëren tussen toeristen en bezoekers enerzijds en inwoners en terugkerende emigranten anderzijds.

Ik heb al rondgevraagd op het internet. Het emotionele antwoord dat veel Madeirensen en buitenlanders die hier wonen gaven was in de trant van ‘als de regels je niet bevallen, blijf dan maar weg’. Ja, ik zie dat mensen bang zijn en niet willen dat anderen met hun veiligheid rommelen. Maar vooral de Portugezen, die nog niet zo lang geleden onder een dictatuur gebukt gingen, zouden de functie van een grondwet echt meer moeten waarderen en zouden het echt niet goed moeten vinden dat een regering, nationaal of regionaal, naar eigen goeddunken met de fundamentele burgerrechten sjoemelt.. Er moet een evenwicht zijn tussen wat nodig is en wat redelijk is. En er mag zeker geen sprake zijn van rechtsongelijkheid tussen individuele personen. Een dergelijke ongelijkheid heeft geen wettelijke basis en is daarom gewoonweg illegaal.

emotionele reacties

Toen ik op het internet zocht, vond ik ook de regionale president Miguel Albuquerque die dreigde met gevangenisstraffen voor iedereen die zich niet aan de isolatieregels hield. Rondvragen op Facebook leidde tot dezelfde emotionele reacties. Mmaar één persoon vond het interessant om het uit te zoeken en kwam met de verklaring dat dit kan omdat de noodtoestand weer is uitgeroepen. We weten inderdaad dat de nationale regering in Lissabon opnieuw de noodtoestand heeft afgekondigd voor het hele Portugese grondgebied, waaronder de autonome regio’s Madeira en de Azoren ook vallen.

Maar op de website van de regionale regering staat op de voorpagina dat Madeira de staat van uitzondering heeft, die in het Portugees ‘Estado de Calamidade heet’, wat niet hetzelfde is en waarbij de regering veel minder vrijheden heeft. Het is waarschijnlijk alleen maar een gebrek aan fatsoenlijke communicatie, waarvoor de autoriteiten van Madeira berucht zijn, maar zelfs in een noodtoestand vraag ik me af of het creëren van juridische ongelijkheid niet in strijd is met de grondwet.

gefronste wenkbrauwen over de covidregels voor kerst. De site van de overheid is niet up to date

minder leuk

De rest van de nieuwe maatregelen is van minder belang voor je bewegingsvrijheid, maar ze nemen wel een aantal leuke dingen weg die normaal gesproken de feestdagen hier zo leuk maken. Er zullen geen ‘noites do mercado’ zijn, avondmarkten met veel optredens. Verder lijken de braderie-achtige stalletjes en kerstmarkten alleen alcoholische dranken te mogen verkopen als take-away (wat is daar de lol van?), geen kermis in Funchal en het vuurwerk zal dit jaar beperkt zijn en mensen wordt aangeraden om er van thuis uit naar te kijken. Voor wie dat niet kan (een heleboel natuurlijk), zullen er – beperkt – uitkijkpunten zijn in Funchal.

De St. Sylvester’s race is geannuleerd en de kerstvieringen in de kerken zullen moeten voldoen aan de algemene covid-voorschriften. De beroemde ‘Missas de Parto’ in de vroege morgen, gaan wel door, maar zonder de traditionele ontbijtbijeenkomsten (lees drankgelagen) na afloop. Sommige dingen zijn niet helemaal duidelijk, maar ik ben er zeker van dat dit later deze maand wel zo zal zijn.

de Missa do Parto vlak bij huis. Dit jaar geen gezellig ontbijt na afloop

Restaurants hebben geluk, ze mogen open blijven tot middernacht op 30 december, en tot 01.00 uur op nieuwjaarsmorgen.

kussen en knuffel met virus toe

Hoewel ik echt serieuze vragen heb over de juridische juistheid van de afzonderlijke regels voor ingezetenen en immigranten, snap ik wel wat de gedachten achter die regels zijn. Ze weten dat Portugezen veel zoenen en knuffelen onder normale omstandigheden (wij worden ook steeds Portugezer daarin LOL ). Ze zullen zich dus absoluut uitleven als de emigranten thuiskomen of , erger nog, de kinderen die op het vasteland studeren. Kussen en knuffelen met virus toe is gegarandeerd. Het is dan ook logisch dat ze de covid-regels voor kerst hebben willen aanscherpen om de bewoners die naar het eiland terugkeren (net als de studenten) thuis te houden tot een tweede test, om er zeker van te zijn dat ze niet besmet zijn. Hetzelfde geldt voor migranten die terugkomen naar Madeira om hun familie te zien met Kerstmis.

immigranten komen thuis op Madeira. Vandaar de covidregels voor kerst.
vlucht vanuit Venezuela met immigra nten
sportclubs zijn covid haarden dit jaar.

toch boffen we

De minder discutabele regels dienen vooral om grote mensenmassa’s te voorkomen. Allemaal heel verstandig. Laten we onszelf gelukkig prijzen dat we nog steeds overal heen mogen. Ddat we nog steeds een poncha kunnen gaan drinken en ergens gaan eten, in tegenstelling tot veel andere Europese landen. We kunnen nog steeds de kerstlichtjes gaan bekijken die net als anders wel weer compleet over-the-top zullen zijn. En er is een licht aan het eind van de tunnel. Licht in de vorm van een aantal vaccins dat op het punt staat te worden toegelaten. Ondertussen ga ik proberen om alle onduidelijke dingen duideliijk te krijgen. En ondertussen zullen we ons aan de regels blijven houden….

Al deze covidregels voor kerst – en voor andere Portugese feestdagen – gelden maar voor twee weken, dat wil zeggen tot 11 december. Maar aangezien het aantal lokale besmettingen niet echt omlaag wil ben ik er zeker van dat ze de hele kerst- en nieuwjaarsperiode zullen blijven gelden. Waarschijnlijk wel tot het echte einde van de festiviteiten medio januari. Ik zal jullie op de hoogte houden.

nieuwe samenwerking

Er is een nieuwe samenwerking tot stand gekomen waar ik erg blij mee ben. Peter Marsland van het MadeiraIslandDirect News Blog heeft aangeboden zijn nieuwsblog als platform open te stelen voor artikelen die voor zijn brede lezerskring van belang kunnen zijn. Dit artikel wordt het eerste dat Peter zal plaatsen. Andere zullen volgen. Uiteraard wordt de Engelstalige versie van de artikelen hiervoor gebruikt.

Voor nieuwe bezoekers aan dit blog heb ik hieronder links geplaatst naar twee andere artikelen die van belang zijn in het licht van de covid-maatregelen.

De covidregels voor kerst laten de fan tastische verlichting ongemoeid.

update over het nieuwjaarsvuurwerk

persconferenties

In de afgelopen twee weken werden verschillende persconferenties aangekondigd, maar het bleek veel ophef te zijn over niets. Het kwam allemaal neer op het advies om je kerstdiner te houden met je eigen huishouden (een advies, geen opgelegde maatregel). Ik zie eerlijk gezegd niet veel Portugese gezinnen afzien van hun kersttradities. Ik weet zeker dat ze hun kerstdiners hadden zoals ze altijd doen en om eerlijk te zijn, als je je kinderen al een tijdje niet gezien hebt, is het moeilijk om ze met Kerstmis niet te zien, zelfs niet als ze in de buurt zijn. Een andere traditie vlak voor Kerstmis is het slachten van een varken. Complete families komen samen voor dit gebeuren, en verschillende mensen kregen een boete omdat ze in veel te grote groepen op straat waren, geen afstand hielden en waarschijnlijk ook geen maskers droegen.

nog twee evenementen te gaan

Maar dat ligt nu allemaal achter ons. Het enige wat overblijft voordat we teruggaan naar het normale leven – als je dit normaal leven kunt noemen tijdens de pandemie – is het traditionele vuurwerk om middernacht op 31 december en ‘Cantar os Reis’ rond, maar niet noodzakelijkerwijs op 6 januari. We hebben geen regels of voorschriften gelezen voor het Driekoningen-zingen, dat meestal door lokale koren op kerkpleinen in de buurt van de kerststallen inwoners wordt gedaan. Maar het vuurwerk is een andere kwestie. Aangezien het aantal lokale besmettingsketens van het covid-virus de laatste tijd toeneemt, zijn de autoriteiten erg bezorgd dat het vuurwerk voor grote concentraties mensen zal zorgen. We vroegen ons af wat ze zouden bedenken, vooral omdat de nationale regering in Lissabon vanaf 31 december om 23.00 uur een avondklok heeft ingesteld voor alle gemeenten in Portugal. Er werd niet duidelijk bijgezegd of de autonome regio’s wel of niet in deze maatregel zijn opgenomen.

tourisme

De belangen van het toerisme wegen zwaar op het eiland, zodat de regionale overheid bleef garanderen dat het vuurwerk niet zou worden afgelast. Tot slot heeft de minister van het toerisme deze week een verklaring afgelegd waarin de regels zijn vastgelegd.

bekijk het vuurwerk thuis

Eerst kwam het advies voor mensen om vanuit huis naar het vuurwerk te kijken. Als ze het echte vuurwerk vanuit huis zouden bekijken, zou dat niet erg realistisch zijn. Als ze het bekijken van het vuurwerk op het scherm bedoelden, is het een andere zaak: het zal worden uitgezonden door RTP Madeira en het zal ook zichtbaar zijn in het internetkanaal Na  Na Minha Terra. Dit zou leuk zijn voor degenen die hier niet aanwezig kunnen zijn en op het internet moeten vertrouwen om het unieke evenement te zien.

live naar het vuurwerk kijken

Voor degenen die het vuurwerk echt live willen zien, zijn er ‘pockets’ gecreëerd waar mensen naar het vuurwerk kunnen kijken. De pockets bestaan simpelweg uit vierkanten die op de grond zijn gemarkeerd om de sociale afstand te garanderen. Op elk vierkant mogen maximaal 5 mensen staan om naar het vuurwerk te kijken. Deze 5 – of minder – moeten deel uitmaken van hetzelfde huishouden. Maskers zijn verplicht. Stevig bewapende politie zal overal aanwezig zijn om de regels te handhaven. In een verklaring sprak de politiebaas de hoop uit dat de mensen verstandig zouden zijn, maar hij zei ook dat ze niet zouden aarzelen om in te grijpen als dat nodig was.

ga je kijken? geniet ervan, maar wees voorzichtig.

Sinds we in 2007 voor het eerst op het eiland aankwamen, hebben we elk nieuw jaar het fantastische vuurwerk gezien. Daarom hebben we besloten om dit keer thuis te blijven en het op TV te zieb. Volgend jaar zal het anders zijn en we zullen zeker onze traditie hervatten om op 31 december met vrienden in de stad te dineren en daarna naar het vuurwerk te kijken met een glas bubbels in de hand. Deze keer geven we de beperkte ruimte voor ‘live watching’ graag aan anderen die het misschien nog nooit eerder hebben gezien en speciaal naar het eiland zijn gekomen om naar het vuurwerk te kijken. Als jij een van hen bent, geniet dan van de spectaculaire show, maar houd je aan de regels en blijf gezond. Ze zijn er voor je eigen veiligheid, en voor die van alle anderen om je heen.

jouw beurt

Laat vooral weten wat jouw gedachten zijn over dit onderwerp. Ook je vragen kun je kwijt. Spring naar het tekstvak en schrijf je reactie. Vragen probeer ik zo snel mogelijk te beantwoorden. Stel ze niet per e-mail, want dan kan er niemand meelezen en moet ik dezelfde vragen steeds opnieuw beantwoorden. Email alleen als het onderwerp persoonlijk is.

Abonneer je, zodat je mijn toekomstige artikelen niet mist. Spring naar de voet van de pagina en vul je mailadres in. Zo simpel is het.

Share

Door Peter Groen

Peter is geboren in Amsterdam in 1949. Hij heeft een achtergrond in PR en copywriting. Nu, als part time inwoner van het eiland Madeira sinds meer dan tien jaar, schrijft hij over het eiland, de cultuur, de overweldigende natuur, het eten en drinken van Madeira, en over alles wat te maken heeft met reizen naar en op dit prachtige eiland.

11 reacties

  1. Ha Peter,

    Ik snap de frustratie; onduidelijkheid en halve maatregelen zijn erg onplezierig, om het zachtjes uit te drukken. Misschien waren de autoriteiten licht in slaap gesust omdat het zo goed ging tot een paar maanden geleden? En dus niet voorbereid op een andere situatie, met als gevolg wat jij beschrijft. Ik vind het overigens wel vreemd dat de horeca bij jullie wel open blijft….lijkt me erg riskant nu. Eerlijk gezegd ben ik best blij dat we hier eindelijk een strenge lockdown hebben, veel te laat naar mijn mening maar enfin. Dat gesukkel met die halfzachte maatregelen met 101 uitzonderingen, en allerlei tegenstrijdigheden was ook niks (zachte heelmeesters enz, en de wond stonk onderhand een uur in de wind!)
    We hebben nog een pittig (half?) jaar voor de boeg ben ik bang! Dus laten we er een flinke borrel op nemen dat het vanaf morgen beter wordt: proost!

  2. Gezellige avond morgen mannen en geniet van het komende jaar in relatieve vrijheid. Groet uit Alkmaar van Truus en jelle

  3. Beste Peter, tot nog toe was het prima heen en weer reizen tussen Nederland en Madeira maar met de nieuwe eis (PCR test) om Nederland binnen te komen, wordt het wat lastiger. Zijn er commerciële PCR tests (met verklaring) verkrijgbaar in Madeira? Ik verneem gaarne. Michel

    1. Hi Michel, het wordt inderdaad lastiger nu om heen en weer te reizen naar Madeira vanuit Nederland. Je kunt je hier laten testen voor vertrek, met inachtneming van de 72-uur regel. De vraag is al eerder gesteld – in een ander verband – op de Engelse blogpagina. Het antwoord lees je hier (klik)
      Wat onzeker is, is of die particuliere ziekenhuizen (er zijn er meer heb ik gehoord) voldoende capaciteit hebben om alle passagiers naar Nederland (en er komen meer landen die dit willen) ook daadwerkelijk te testen.
      Een vriend van ons reist vaak heen en weer omdat hij bij de KLM werkt. Ik hoor van hem hoe de praktijk uitpakt. Dan komt er een nieuw artikel hier. Abonneer je intussen op mijn blog (onder aan de pagina) dan krijg je een seintje als er nieuwe artilkelen zijn.
      Blijf gezond!

  4. Dit scenario heb ik een tijd geleden al voorspelt en beschreven bij Tobi.
    De regering wil dus extra maatregelen nemen om verspreiding te voorkomen onder de niet-toeristen, de z.g, lokale transmissieketens.
    De fout zit volgens mij in de isolatie van de mensen die in thuisisolatie moeten na de eerste test op de luchthaven.
    Isoleren betekend afzonderen en dat kan niet gebeuren als ze dat thuis bij de familie moeten doen.
    Alle positieve gevallen zullen dan de huisgenoten besmetten, die het virus dan weer verder verspreiden over het eiland.
    Het gouvernement moet daar maar eens een oplossing voor zoeken.
    Wij hebben besloten om onze overwintering dit jaar maar uit te stellen want we verwachten nog veel meer uitbraken van besmetting op het eiland.
    Het ga jullie allemaal goed en wellicht tot een volgend jaar.

    1. Dat is precies wat er aan de hand is. Kinderen komen thuis vanaf het vasteland waar ze studeren, geëmigreerde familie komt voor Kerst naar het eiland en de hele dag maar kussen, omhelzen en knuffelen. Zo zit dat hier binnen families en vriendenkringen nu eenmaal. Maarja. Vandaar de tweede test die na vijf dagen afgenomen wordt. Op zich begrijpen we heel goed waarom, maar het creëert rechtsongelijkheid en dat is gewoon niet legaal. We volgen het op de voet. Wij zitten hier nog prima, in ieder geval vele malen beter dan in Nederland, lekker op het niet erg platte platteland.

  5. Lijkt de Belastingdienst wel. Leuker kunnen we het niet maken, wel onduidelijker met die 5,6 of 7 dagen. Maar goed, jullie kunnen je in ieder geval verzekeren vak een dagelijkse dosis locale anti-grippine en nog uit eten. Daar zullen wij nog wel een tijd op moeten wachten. Veel liefs

    1. zeg dat wel. Het ergste is dat de mensen die het moeten weten het zelf niet weten. Het was deze week echt koud, dus een Poncha zat er even niet in omdat de kroeg – zoals allemaal – hier onverwarmd is, en we liever thuis mij het vuur bleven. Sinds een paar weken kunnen we – eindelijk – ook de oude broodoven gebruiken. Met een vuur dat dag en nacht aanblijft – of smeult – hebben we daar een hete muur die de kamer vooral ’s nachts goed op temperatuur houdt. Hieronder de foto. Hij is gelinkt naar een video die in mijn Google Photos staat, dus even benieuwd of jij die kunt afspelen.

      https://lh3.googleusercontent.com/pw/ACtC-3cKn7dRO9PYmS3Yi9lNGIoXXTr9UG2REP5i-E2eiqjZizWIp4JczqbuSjP4dc3SBKXdC9Mj6gdsNMqufY5rae92hEu-VvVpxYmE2isLVHKB6XXPCRyfFDG0zuGFevjNWNDRpDfIMJxm2gSGktUweSFmyg=w140-h79-no?authuser=0
      Maar vandaag is de zon terug.
      In het algemeen mijden we gewoon de stad en andere drukke plekken. Het is misschien niet echt nodig, maar ‘better safe than sorry’. De eerste vaccins zijn hier aangekondigd voor januari. De griepprik konden we hier zó krijgen als risicogroep (stokoud) dus we zijn benieuwd of we covidprik ook zo kunnen kijrgen. We gaan het zien.

    2. Oh wat heerlijk dat 24h vuur. Kan me voorstellen dat dat de boel zeer behaaglijk verwarmt. En ja, jullie zitten beter daar dan hier in Nederland.

      1. dat is wel duidelijk. We hebben het vuur nu uit laten branden want de zon is weer terug. Maar op een koude avond met gasten aan tafel (of zonder) is het wel erg leuk om ook in die hoek van de kamer vuur te zien branden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

 

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.